صفر تا 100 گیربکس خودرو + علائم خرابی و رفع آن

صفر تا 100 گیربکس خودرو + علائم خرابی و رفع آن

ادمین بدون دیدگاه

به مقاله تخصصی گیربکس از دکی کارز خوش آمدید. اساسی ترین تعریف گیربکس این است که یک گیربکس دنده ای، یک واحد مکانیکی یا قطعه ای است که از مجموعه ای از چرخ دنده‌های یکپارچه و به هم پیوسته در یک محفظه تشکیل شده است. در واقع، نام گیربکس (جعبه دنده) خود تعیین می کند که چیست! Gear به معنی چرخ دنده و Box به معنی جعبه.

جعبه‌ای که دارای چرخ دنده است. در ابتدایی ترین حالت، گیربکس مانند هر سیستم دنده ای دیگر عمل می کند؛ گشتاور (قدرت) و سرعت را بین موتور و چرخ‌ها تنظیم می‌کند.

چرخ دنده‌های داخل گیربکس می‌تواند هر کدام از انواع مختلفی باشد، از چرخ دنده های مورب (سنکرونیزه) و چرخ دنده های مارپیچ تا دیگر چرخ دنده های چرخشی. چرخ دنده‌ها روی شفت هایی نصب شده اند که از طریق یاتاقان‌های گیربکس پشتیبانی شده و می چرخند. گیربکس یک روش مکانیکی برای انتقال انرژی از یک دستگاه به دستگاه دیگر است و برای کاهش گشتاور و کاهش سرعت هم استفاده می شود.

لیست مطالب این پست

مشکلات عمده و علائم خرابی در گیربکس دستی و نحوه رفع آن‌ها

نوع مشکل و علائم خرابی گیربکسنحوه رفع مشکل گیربکس
کلیه دنده‌ها به جز دنده 4 صدا می‌دهد- ساییدگی و کچلی دو طرف میل دنده زیر محل قرار گرفتن ساچمه‌ها (یاتاقان)
- سائیدگی و کچلی ساچمه‌ها یا بلبرینگ دنده زیر
تنها یکی از دنده‌های گیربکس هنگام حرکت صدا می‌دهد- سائیدگی و معیوب شدن بوش همان دنده
- تیز کردن و سائیدگی همان دنده
هنگام حرکت، 2 دنده از یک ماهک بیرون می‌زند.- معیوب بودن یا شکستن فنر و ساچمه ماهک مربوطه
- خلاصی و سائیدگی بیش از حد میل ماهک و ماهک
کلیه دنده‌های بیرون می‌زند- خلاصی افقی بیش از حد مجاز دنده‌ها
- ساییدگی دنده‌های کناری دنده برنجی و یا دنده سرعت (4 ، 5)
- سائیدگی بیش از حد واشر مسی دو طرف دنده زیر
- سائیدگی دنده‌های هزار خاری کشویی
هنگام حرکت و رها کردن کلاچ، گیربکس صدا می‌دهد- معیوب بودن بلبرینگ بلبرینگ یا بوش سر میل لنگ
- شکستگی چرخ‌دنده‌ها
- کم بودن روغن گیربکس
- هم راستا نبودن محور گیربکس و صفحه کلاچ
تعویض دنده‌ها به سختی و با صدا انجام می‌شود- معیوب بودن سیستم کلاچ یا ساییدگی صفحه کلاچ (مقاله تمام شدن صفحه کلاچ را ببینید)
- سائیدگی و فرسوده شدن دنده برنجی یا دنده کشویی
نشتی روغن گیربکس- روغن گیربکس می‌تواند به علت گرفتگی هواکش گیربکس یا آب بندی نبودن واشرهای آب بندی و کاسه نمدها باشد
- خرابی کاسه نمد گلدانی عقب گیربکس
- خرابی کاسه نمد شفت ورودی گیربکس
- روغن گیربکس (واسکازین) زیادی در گیربکس وجود دارد.
گیربکس نمی‌تواند به خوبی قدرت موتور را انتقال دهد- وجود لقی یا شکستگی در میل ماهک
- شکستگی یکی از شفت‌های ورودی یا خروجی گیربکس
- خرابی (کچل) شدن دندانه‌های چرخ‌دنده
- خرابی و یا شکستگی کشویی و دنده برنجی
- کمبود روغن گیربکس
- ضعیف بودن یا تمام شدن صفحه کلاچ

اگر سوالی دارید می‌توایند در پایین صفحه کامنت کنید.

گیربکس خودرو

گشتاور تولیدی توسط موتور پس از انتقال توسط صفحه کلاچ به گیربکس (جعبه دنده) می رسد. وظیفه جعبه دنده انتقال دور موتور با نسبت‌های گوناگون و رساندن آن به میل گاردان در خودروهای دیفرانسیل عقب یا به صورت مستقیما به دیفرانسیل در خودروهای دیفرانسیل جلو می‌باشد.

گیربکس اصلی ترین عضو سیستم انتقال قدرت می باشد که دور و گشتاور تولیدی از طریق موتور را با نسبت های مختلف بر اساس شرایط جاده و دلخواه راننده به چرخ ها منتقل می کند. محدوده دوران چرخ‌ها و سرعت اتومبیل نسبتا زیاد است؛ هنگام شروع حرکت، خودرو باید از حالت سکون به تدریج خارج شده و به شتاب درآید. بنابراین برای غلبه بر نیروهای اینرسی ( نیروی مقاومت در برابر سرعت ) خودرو و همچنین مقاومت جاده نیاز به نیرو و توان بیشتری می باشد و یا همچنین هنگام شیب پیمایی نیز خودرو باید برای غلبه بر نیروی ثقل، توان بیشتری را صرف کند. ولی

در هنگام حرکت بر روی جاده صاف و بدون ترافیک، خودرو نیازمند توان کم ولی سرعت بالا می باشد.

بنابراین با توجه به شرایط مختلف بایستی بین موتور و چرخ های خودرو در سیستم انتقال قدرت، جعبه دنده ای وجود داشته باشد تا قادر باشد گشتاور تولید شده توسط موتور را که تقریبا مقدار مشخصی است، متناسب با شرایط کاهش یا افزایش دهد.

وظایف گیربکس

اصلی ترین وظیفه گیربکس تغییر دور و گشتاور می‌باشد. گیربکس مجموعه ای است که متناسب با شرایط جاده و دلخواه راننده، گشتاور موتور را تغییر می دهد. واضح است که با دور ثابت موتور، هنگام شروع حرکت و یا شیب پیمایی، با کاهش دور در گیربکس، گشتاور دورانی (قدرت) چرخ‌ها افزایش می یابد و بلعکس هنگام حرکت با سرعت بالا، با بالا رفتن دور در گیربکس، گشتاور چرخ‌ها کاهش یافته و سرعت بالا می‌رود.

یکی دیگر از وظایف گیربکس تأمین شرایطی است که بتوان از سرعت گرفتن ناخواسته اتومبیل جلوگیری کرده و در جاده‌های سراشیبی با افزایش اینرسی به عنوان ترمز عمل کرده و سرعت را کاهش داد. وظیفه دیگر گیربکس تأمین حرکت اتومبیل در جهت مخالف یا عقب است. با توجه به این جهت چرخش موتور غیر قابل تغییر است، بنابراین این کار نیز توسط گیربکس (جعبه دنده) انجام می‌شود.

در هر وسیله نقلیه‌ای که وزن آن بیشتر از 400 کیلوگرم باشد، طبق قوانین بین الملل وجود دنده عقب الزامی است.

همچنین در مواقعی که خودرو بی حرکت است، برای روشن نگه داشتن موتور، گیربکس مدار قدرت را از خط انتقال قدرت قطع می‌کند و امکان درجا کارکردن موتور را فراهم می‌آورد.

انواع سیستم گیربکس

حال به سراغ أنواع گیربکس می‌رویم و أنواع گیربکس و سیستم آنها را توضیح می‌دهیم.

انواع گیربکس در خودرو 4 نوع است:

  • گیربکس دستی
  • گیربکس نیمه اتوماتیک
  • گیربکس اتوماتیک
  • گیربکس پیوسته
گیربکس دستی
گیربکس دستی

1- گیربکس با انتقال قدرت دستی (Manual Transmission. MT)

اولین سیستم انتقال قدرت گیربکس مورد استفاده، سیستم انتقال قدرت دستی می‌باشد، که راننده با فشردن پدال کلاچ، مسیر انتقال قدرت را قطع کرده و پس از تعویض دنده به صورت دستی (اهرم دنده)، مسیر قدرت را با رها کردن پدال کلاچ متصل می‌کند.

گیربکس اتوماتیک
گیربکس اتوماتیک

2- گیربکس انتقال قدرت اتوماتیک (Automatic Transmission. AT)

در این نوع سیستم گیربکس، از کوپلینگ هیدرولیکی (مبدل گشتاور) به چای کلاچ استفاده می‌شود و در سیستم گیربکس از مجموعه چرخ دنده‌های خورشیدی به جای چرخدندهای ساده یا مارپیچ استفاده می‌شود تا تعویض دنده به صورت خودکار انجام شود..

در این نوع گیربکس نیاز به تعویض دنده توسط و راننده نبوده و رانندگی با خودروهای دارای این نوع گیربکس، بسیار و دلپذیر است.

ولی نسبت به گیربکس دستی سنگین تر و پیچیده تر می‌باشند که باعث کاهش بازدهی آن نسبت به گیربکس دستی می‌شود.

امروزه گیربکس های اتوماتیک توسعه فراوانی یافته‌اند و می‌توانند جایگزین مناسبی برای گیربکس دستی باشند.

گیربکس نیمه اتوماتیک
گیربکس نیمه اتوماتیک

3- گیربکس انتقال قدرت نیمه اتوماتیک (Semi Automatic Transmission)

این نوع گیربکس دارای سیستمی است که سعی می‌کند از مزایای گیربکس دستی و گیربکس اتوماتیک بهره ببرد. اما هزینه آن بالا بوده و این نوع گیربکس از طراحی و پیچیدگی بیشتری برخوردار است.

گیربکس نیمه اتوماتیک بیشتر در خودروهای؛ اسپرت، سوپر اسپرت و لاکچری استفاده می‌شود.

این نوع گیربکس از سنسورها و سوئیچینگ‌های الکتریکی تحت فرمان راننده برای تعویض دنده استفاده می‌کند و از نوع متداول آن گیربکس نیمه اتوماتیک 2 کلاچه می‌باشد.

گیربکس پیوسته CVT
گیربکس پیوسته CVT

۴- سیستم انتقال قدرت پیوسته (ContinousVariable Transmission,CVT):

در این سیستم از ارتباط دنده‌ای استفاده نمی‌شود و جایگزین بسیار مناسب دنده های گسسته می باشند. در واقع گیربکس های CVT از بی نهایت نسبت دورهای متغییر استفاده می کنند تا به عملکرد بهینه موتور در شرایط کاری مختلف دست یابند.

این سیستم بیشینه بسیار قدیمی داشته و امروزه اغلب خودروهای امریکایی و ژاپنی مانند فورد، نیسان، فیات و … در صدد ارتقای بازده این سیستم می باشند.

گیربکس دستی

گیربکس دستی متشکل از چرخدنده های صاف و مارپیچی می باشد که این چرخدنده ها بر روی محورهای گیربکس نصب شده و درون محفظه ای از جنس چدن یا آلومینیوم قرار می گیرند. به منظور روان کاری فضای داخل گیربکس، گیربکس با روغن مخصوص گیربکس پر می گردد.

همچنین برای تحمل نیروهای وارد بر چرخدنده ها از یاتاقان هایی نیز در گیربکس استفاده می شود به طور کلی یک گیربکس دستی شامل: پوسته و سرپوش جعبه دنده، محورهای اصلی جعبه دنده اهرم و مکانیزم تعویض دنده، خارها، یاتاقان ها و چرخانده ها می باشد.

اجزای گیربکس دستی
اجزای گیربکس دستی

اجزای گیربکس دستی

1- پوسته و سرپوش گیربکس:

پوسته گیربکس کع معمولا از چدن یا آلومینیوم ریخته می‌باشد، محفظه ایست که برای نگهداری قطعات تشکیل دهنده گیربکس و محافظت از آن ها به کار برده می‌شود.

پوسته گیربکس اغلب به وسیله پیچ به پوسته کلاچی (گلدانی) بسته می‌شود و داخل آن با استفاده از گیربکس پر می‌شود.

2- محورهای گیربکس:

معمولا در یک گیربکس دستی سه محور اصلی و یک محور فرعی وجود دارد؛ محور ورودی یا محور کلاچ، محور خروجی، محور میانی یا دنده هرزگرد (محورهای اصلی) و محور دنده عقب (محور فرعی)

3- خارهای گیربکس:

خارها برای اتصال موقت قطعات با یکدیگر در گیربکس به کار برده می‌شوند. ای خارها به شکل مکعب یا استوانه‌ای و مخروطی در سیستم گیربکس دستی موجود هستند.

روش دیگر برای نگه داشتن قطعات نسبت به هم، استفاده از شیارهای ماشین کاری می‌باشد که «هزار خاری نامیده» می‌شود و به صورت مستقیم یا منحنی (مارپیچ) می‌باشند. هزار خارها در گیربکس به 2 دسته تقیسم می‌شوند:

هزار خارهای داخلی که داخل قطعه به صورت هزار خار است.

هزار خارهای خارجی، که خارج قطعه به صورت هزار خار (ماشین کاری شده) می‌باشد.

هزار خارهای گیربکس با قطعاتی که بر روی آنها سوار می‌شوند بسته به مورد استفاده‌شان ممکن است لغزان یا کمی سفت و یا به وسیله پرس ثابت شده باشند.

4- یاتاقان‌های گیربکس:

هر محور دوار حداقل دو تکیه گاه دارد و با توجه به این که نیروهای ایجاد شده شعاعی، محوری و یا ترکیبی از هر 2 باشند. یاتاقان‌ها معمولا بلبرینگ و یا رولر برینگ می‌باشند.

5- چرخدنده‌های گیربکس:

اصلی‌ترین قسمت گیربکس، چرخدندها می‌باشد که بر روی محورهای گیربکس سوار می‌شوند. هر جفت چرخدنده در گیربکس می‌تواند یک دور یا نسبت دنده مشخصی ایجاد کند.

6- اهرم و مکانیزم تعویض دنده در گیربکس:

مکانیزم تعویض دنده و ایجاد وضعیت دلخواه د مسیر انتقال قدرت شامل؛ ماهک، میل ماهک نگهدارنده (فنر و ساچمه) و دسته دنده می‌باشد.

ماهک، اهرم هلاکی شکل است که روی میل ماهک قرار داشته و به وسیله آن حرکت را خطی می‌کند. با حرکت ماهک، کشویی دنده هم حرکت نموده و با دنده مورد نظر درگیر می‌شود. نوع حرکت میل ماهک در گیربکس ممکن است دستی، الکتریکی یا هیدرولیکی باشد.

انواع گیربکس دستی

گیربکس‌های دستی را می‌توان به صورت کلی به 2 نوع: کشویی و مورب تقسیم کرد. این دو 2 نوع گیربکس دستی به نام‌های گیربکس (سنکرونیزه و نیمه سنکرونیزه) نیز شناخته می‌شوند.

1- گیربکس مورب (سنکرونیزه)

این نوع گیربکس‌ها در خودروهای جدید کاربرد ندارند و همه چرخدنده‌های آن از نوع مستقیم بوده و به طور لغزشی با یکدیگر درگیر می‌شوند. محور اصلی این گیربکس در تمام طول دارای هزار خار می‌باشد و چرخدنده‌ها روی این محور می‌توانند به صورت کشویی تغییر جهت داده و با دنده‌های زیرین درگیر شوند.

در این نوع گیربکس دستی با توجه به این که برای درگیری دو دندانه‌ی در حال حرکت لازم است که سرعت خطی 2 دندانه یکسان باشد، برای تغییر دنده باید، باید پس از گرفتن کلاچ کمی صبر کنیم تا سرعت چرخدنده‌ها به هم نزدیک شود. این گیربکس‌ها دارای سرو صدای زیادی بوده و به علت نسب درگیری کم چرخ‌دنده‌های صاف، ظرفیت انتقالی جعبه دنده مطلوب نیست.

2- گیربکس مورب (نیمه سنکرونیزه)

در  این نوع گیربکس‌ها، به علت استفاده از چرخ‌دنده‌های مارپیچ، نسبت درگیری بیشتر بوده و ظرفیت انتقالی گشتاور بالایی دارند.

همچنین درگیری دندانه‌ها به صورت تدریجی و آرام بوده  در نتیجه بی سرو صدا تر و با عمر طولانی‌تری کار می‌کنند.

در این نوع گیربکس‌ها چرخ‌دنده مارپیچ روی محور خود حرکت طولی نمی‌کند و چرخدنده نسبت به محور خود به صورت هرز می‌باشد و در موقع تعویض دنده، چرخ‌دنده‌ توسط سیستم هم سرعت کننده (سکنرونایزر) با محور خود یکپارچه می‌شود (تثبیت چرخ‌دنده‌ سرعت)

گیربکس‌های مورب به 2 حالت کلی؛ نیمه سنکرونیزه و تمام سنکرونیزه شناخته‎ می‌شوند. در حالت نیمه سنکرونیزه دنده‌ی عقب و یک به حالت کشویی یا لغزشی تعویض شده و بقیه دنده‌ها به حالت مورب و سنکرونیزه هستند.

در گیربکس‌ تمام سنکرونیزه، همه دنده‌ها به جز دنده عقب، سنکرونیزه و از نوع مارپیچ می‎باشند و فقط دنده عقب از نوع مستقیم و کشویی می‌باشد. امروزه گیربکس‌های دستی مورد استفاده در خودرو از نوع سنکرونیزه می‌باشد.

نحوه عملکرد گیربکس دستی سنکرونیزه:

به طور کلی هنگام تعویض دنده گیربکس دستی از طرق (سر دنده) وقتی راننده اهرم حرکت دنده‌ را به یکی از موقعیت‌های مشخص (1، 2 ،3..5 و یا عقب) می‌برد، سر دیگر این اهرم که به صورت لغزنده روی ریل ماهک می‌باشد، باعث حرکت میل ماهک و ماهک مربوط به آن دنده می‎شود.

ماهک نیز دنده کشویی را را به سمت دنده سرعت هرزگرد مورد نظر روی محور خروجی حرکت می‌دهد.

ولی قبل از درگیری کشویی با دنده سرعت، برنجی (سنکرونیزه)، دنده سرعت را با محور خروجی هم دور کرده و سپس دنده کشویی به دنده سرعت متصل شده و به صورت یکپارچه می‌گردند.

به ازای هر نسبت تبدیلی که در گیربکس وجود دارد، لازم است یک جفت چرخ‌دنده‌ سرعت درگیر با هم وجود داشته باشد.

یکی از این جفت دنده‌ها بر روی محور واسطه به صورت ثابت نصب می‌گردد و زوج آن به صورت هرزگرد بر روی محور خروجی گیربکس قرار می‌گیرد.

هنگامی که گشتاور تولیدی از موتور از طریق کلاچ به محور ورودی انتقال می‌یابد، محور ورودی باعث گردش محور واسطه شده و جفت دنده‌های سرعت مورد نظر نیز به همراه آن می‌چرخند.

همچنان که گفته شد بعد از تعویض دنده لازم است از مکانیزم قفل کننده استفاده شود تا هم دنده انتخاب شده از حالت درگیری خارج نگردد و هم این که سایر میل‌ ماهک‌ها قفل شده و از درگیری همزمان 2 دنده جلوگیری شود.

حالات مختلف دنده در گیربکس سنکرونیزه:

حالت خلاص:

در این حالت هیچ یک از میل ماهک‌ها از جای خود حرکت نکرده‌اند و هیچ کدام از دنده کشویی ها با دنده سرعت مربوط به خود درگیر نمی‌شوند.

بنابراین گشتاور محور ورودی به وسیله دنده سر محور ورودی با محور واسطه (دنده زیرین) درگیر شده و آن را می‌چرخاند. همچنین تمام دنده‌های محور زیرین با دنده‌های روی محور اصلی درگیر می‌باشند ولی چون دنده‌های  سرعت در جای خود ثابت نبوده و به صورت هرزگرد می‌باشند بنابریان گشتاوری از محور خروجی انتقال نمی‌یابد.

کاربرد این وضعیت برای هنگامی است که موتور خودرو روشن بوده و میل لنگ در حال گردش است. ولی می‌خواهیم که خودرو در حالت توقف بماند و گشتاوری به سر چرخ‌‌ها منتقل نشود.

دنده‌های سنگین (قدرت):

در این دنده‌ه با کاهش سرعت محور خروجی، گشتاور افزایش می‌یابد. این دهنده‌ها هنگام شروع حرکت خودرو، شتاب گیری حرکت در سربالایی و به طور کلی در حالاتی که که نیاز به سرعت پایین یا توان بالا باشد، استفاده می‌شوند؛ دنده 1، 2 و 3.

دنده یک گیربکس:

در این حالت دنده کشویی(یک و دو) بوسیله ماهک به سمت دنده یک حرکت کرده و هزار خار کشوئی با دنده درگیر می‌شود. این دنده، سرعت گردشی بسیار پایینی دارد و پرقدرت‌تریت و سنگین‌ترین دنده می‌باشد.

دنده دو گیربکس:

بعد از خلاصی دنده یک، دنده کشویی ( یک و دو) به سمت دنده دو حرکت کرده و با درگیری هزار خار کشویی با شانه دنده دو، چرخنده دو ثابت می‌گردد و گشتاور محور خروجی از گیربکس به دیفرانسیل خارج می‌گردد. در این حالت نیز کلیه دنده‌‌‌های سرعت به جز دنده دو به صورت هرزگرد می‌چرخد.

دنده سه گیربکس:

پس از خلاص کردن دنده دو، بوسیله ماهک، دنده کشویی (سه و چهار) به سمت دنده سه حرکت کرده و آن را با استفاده از هزارخار در جای خود تثبیت می‌کند. در این حالت نیز کلیه دنده‌ها به جز دنده سه باید به صورت هرزگرد بچرخند.

دنده‌های سرعت (سرعت):

پس از اتمام شتاب گیری خودرو برای دستیابی به سرعت‌های بالاتر، نیازی به توان (گشتاور) بالا نیست و تنها باید سرعت گردشی بالا باشد. در این حالت از دنده‌ای استفاده می‌شود که سرعت خروجی موتور را نکاهد مثل دنده 4.

دنده چهار:

بعد از خلاص کردن از دنده 3 و حرکت دادن کشویی سه و چهار، به وسیله ماهک به سمت دنده چهار ودرگیری هزار خار کشویی و تثبیت دنده 4، محور خروجی با دور بالا و گشتاور پایین می‌چرخد.

حالت دنده اوردرایو (بیش سرعت):

گیربکس فوق سرعت یا اوردرایو، وسیله‌ای است که به انتهای گیربکس متصل می‌شود و قادر است با ثابت نگه داشتن سرعت اتومبیل، دور موتور را تا حدود 30 درصد کاهش دهد.

در این حالت با کاهش گشتاور، سرعت گردش محور خروجی گیربکس افزایش می‌یابد و حتی می‌تواند از سرعت گردش محور ورودی نیز بالاتر رود و در دنده اوردرایو که معمولا آخرین دنده می‌باشد، نسبت کمتر از یک و حدود 0.7 می‌تواند باشد.

یکی از مزایای مهم اوردرایو در آن است که با استفاده از آن می‌توان با ثابت نگه داشتن سرعت اتومبیل، دوران موتور را تا حدود 30 درصد کاهش داد، طبعا کاهش دور موتور مصرف بنزین را کاهش دداه و میزان سائیدگی، خوردگی و استهلاک را کاهش می‌دهد.

دنده پنج:

در این حالت که سبک ترین ذنده می‌باشد، دنده‌های 1،2،3 و 4 بصورت هرز می‌گردند، و کشویی مربوط به دنده 5 از طریق ماهک مربوطه، دنده سرعت 5 را ثابت کرده و بدین طریق محور خروجی با دور بالاتری نسبت به محور ورودی می‌چرخد.

دنده عقب (بیش سرعت):

در این وضعیت با استفاده از یک چرخدنده هرزگرد اضافی در مسیر انتقال قدرت گیربکس باعث تغییر جهت گردش محور خروجی شده و بنابراین جهت گردش محور خروجی عکس محور ورودی می‌شود. در وضعیت دنده عقب، علاوه بر تغییر جهت گردش، مقدار گشتاور و قدرت، نیز افزایش می‌یابد.

گیربکس کمکی:

همچنان که گفته شد در دنده سنگین بیشترین نیروی کششی به چرخ ها می‌رسد ولی در بعضی مواقع مانند صعود از شیب‌های تیز یا در لغز‌ش‌های شدید (یخبندان) و یا در خوردروهای سنگین، دنده یک جوابگو نبوده و نیاز به نیروی کششی و گشتاور بیشتری در چرخ‌ها می‌باشیم، بنابراین نسبت دنده گیربکس باید افزایش یابد.

برای انجام اینکار در بعضی خودروها از گیربکس (جعبه دنده) کمکی استفاده می‌شود.

این خودروها را در حالت کلی چهار چرخ متحرک (4WD, 4Wheel Drive) می‌گویند.

گیربکس کمکی می‌تواند قبل و بعد از گیربکس اصلی قرار بگیرد که بتواند قدرت را بین محورها تقسیم کند. در این حالت هز یک از محورها، یک دیفرانسیل جداگانه دارد. این خوردها به 2 دسته: AWD و 4WD تقسیم می‌شوند.

در حالت AWD همواره ارتباط بین 2 دیفرانسیل با گیربکس برقرار بوده و هر چهار چرخ محرک می‌باشند.

ولی در حالت 4WD، جعبه دنده کمکی می‌تواند در شرایط عادی که به نیروی کششی زیادی نیاز نمی‌باشد، مسیر انتقال قدرت یکی از محورها (معمولا محور جلو) را قطع نموده و فقط یک محور به صورت محرک باشد ولی در شرایطی که نیاز به نیروی کششی بیشتری باشد، ارتباط دو محور با گیربکس برقرار می‌شود.

گیربکس دنده اتوماتیک

تا اینجای پست دباره گیربکس دستی توضیح مفصلی دادیم، از اینجا به بعد درباره گیربکس اتومات صحبت خواهیم کرد.

تاریخچه گیربکس اتوماتیک

بیش از 100 سال است پیش مجموعه دنده‌های سیاره‌ای در گیربکس به کار گرفته شد. در سال 1938 کرایسلر، کلاچ هیدرولیکی را تولید نمود که با وجود آن، در حالی که گیربکس می‌توانست در وضعیت درگیری باشد موتور با دور آرام به کار خود ادامه می‌داد. با این طرح، گام موفقیت آمیزی در ابداع گیربکس‌های اتوماتیک برداشته شد که باعث شهرت شرکت کرایسلر شد.

در سال 1940 کارخانه جنرال موتور گیربکس هیدروماتیک را برای اولین بار در اتومببل به کار برد. که در آن از کلاچ هیدرولیکی و مجموعه دنده‌های خورشیدی برای حرکت به سمت جلو و عقب خودرو استفاده می‌شد.در سال 1984 شرکت بیوک، گیربکس داینافلو را به بازار عرضه کرد که اولین نمونه گیربکسی بود که در آن موفق شده بودند جعبه دنده اتوماتیک را با مبدل گشتاور هیدرولیکی به کار برند. که با استفاده از مجموعه خورشیدی حرکت مستقیم دنده 1 و دنده عقب را شامل می‌شد.

کاربرد عمومی جعبه دنده‌های اتوماتیک، جعبه دنده‌های فوردماتیک ساخت کمپانی فورد بود که ترکیبی از یک مبدل گشتاور سه عنصری و یک سیستم مجموعه خورشیدی شامل سه دنده جلو (سه سرعته) و یک دنده عقب می‌باشد.

تا سال 1995 طراحی گیربکس‌های اتوماتیک تمام مکانیکی به تکامل رسید و اکثر کارخانجات آن را مورد استفاده قرار دادند. تعویض دنده‌ها در این گیربکس‌های قدیمی به صورت کاملا هیدرومکانیکی (تطبیقی از فشار روغن و عملکرد مکانیکی سوپاپ‌ها) بود تا این که از سال 1980 به بعد در عصر کاربرد الکترونیک در خودرو، سنسورهای عملگرهای الکترونیکی به جای بسیاری از قطعات مکانیکی به کار برده شده و این امر منجر به کاهش وزن گیربکس و عملکرد بهتر آن با قابلیت افزایش چرخ دنده‌ها و کلاچ‌ها (نسبت دنده‌های بیشتر) شد.

کارکرد گیربکس اتوماتیک

در گیربکس‌های اتوماتیک رانند فقط وضعیت کلی حرکت را تعیین می‌کند و تعویض دنده به صورت خودکار و متناسب با شرایط حرکتی خودرو و مقاومت مسیر انجام می‌شود. در حال حاضر صنعت خودروسازی در جهان با سرعت زیاد به سمت استفاده از اتومبیل‌های گیربکس اتوماتیک می‌رود و از جمله مزایای گیربکس‌های اتوماتیک نسبت به به گیربکس‌های دستی (معمولی) می‌‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

1- سهولت رانندگی مخصوصا در نقاط پر ترافیک

2- کاهش 10- 20 درصدی مصرف سوخت و متعاقب آن آلایندگی کمتر

3- امکان تطبیق بهینه شرایط رانندگی با ویژگی‎های حرکتی اتومبیل در شرایط مختلف

4- کاهش خطرات ناشی از عدم مهارت یا نا آگاهی راننده.

5- کاهش استهلاک موتور به دلیل تعویض به موقع دنده‌ها بر اساس منحنیم مشخصه موتور.

پیام بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

بلاگ دکی کارز